RSS

Tag Archives: lees

Emosionele oorlewing in die tyd van Korona

Was jou hande! Bly by die huis!

Moenie aan jou gesig vat nie!

Ja, instruksies oor hoe om die verspreiding van die virus te beperk, kom van alle kante op ons af.

Soms is daar ’n paar instruksies op die lysie wat vaer is, moeiliker om vas te vat, ingewikkelder om uit te voer: Bly kalm! Moenie paniekerig raak nie!

Ja, die fisieke sy van enige situasie is dikwels makliker om te hanteer as die emosionele aspekte. Ons is nou eenmaal geneig om ons fisieke welsyn bó ons emosionele gesondheid te stel. As ons in hierdie tyd egter nalaat om ook na ons geestesgesondheid om te sien, kan die pandemie merke op ons laat wat ons nog lank ná die fisieke bedreiging verby is, kan affekteer.

Vir diegene van ons wat saam met ’n geestesiekte leef, is dit ekstra belangrik om in hierdie tyd noukeurig na onsself om te sien. En nee, dis nie selfsugtig om eerste aan jouself te dink nie. Dis ons verantwoordelikheid om mooi na onsself te kyk, juis sodat ons ook in staat kan wees om ’n wyer bydrae te lewer, op watter maniere ook al in ons situasie van toepassing is.

As iemand wat saam met depressie en angs lewe, moes ek die afgelope tyd mooi introspeksie doen en besin oor hoe ek hierdie uitdaging gaan hanteer. Want ja, soos met alles in die lewe, het ons ’n keuse hóé ons op die virus gaan reageer.

Ek noem graag ’n paar punte wat vir my as belangrik uitstaan. Ek beweer hoegenaamd nie ek kry dit alles reg nie, maar dit gee my iets om op te fokus en na te streef.

  • Indien jy saam met ’n geestesiekte leef, wees in hierdie tyd ekstra op jou hoede vir ’n insinking. Neem jou medikasie, gebruik elke moontlike ondersteuningstelsel, doen toegewyd die dinge wat jy weet jou kan help.
  • Maak seker dat jou inligting korrek is en dat jy nie onnodig ontsteld raak oor onbetroubare “feite” nie.
  • Moenie elke nuusbrokkie wat jy ontvang, outomaties wyd en syd aanstuur nie. Neem ’n oomblik om te dink of dit werklik nodig en nuttig en bowenal korrek is.
  • Spreek mense aan wat onsinnige/foutiewe/dwase/opruiende inligting rondstuur. Sorg dat die verspreiding daarvan by jou stop.
  • Konsentreer op inligting waarmee jy iets kan doen. Is dit werklik noodsaaklik om die verloop van die virus in elke liewe land noukeurig dop te hou?
  • Wees ekstra versigtig op sosiale media. Ja, dit kan wondere verrig in ’n tyd van selfisolasie om met mense in kontak te bly. Maar pasop vir te veel skermtyd, te veel memes, te veel brokkies inligting waarmee jy nie werklik iets kan doen nie.
  • Bestuur wat jy op sosiale media sien. Onthou van die Unfollow-knoppie op Facebook. Skakel “vriende” uit wat ontstellende goed rondstuur.
  • Dink ’n oomblik voor jy memes en skakels deel. Is dit waar? Is dit nodig? Is dit nuttig?
  • Neem die besluit om op enige denkbare manier ’n positiewe bydrae tot die situasie te lewer. Selfisoleer waar moontlik, werk van die huis af indien moontlik, was jou hande. Moenie dink jou klein bydrae is nie belangrik nie.
  • Positiwiteit beteken nie ontkenning nie. Ons moenie hierdie ding onderskat nie. Maar ons moet ook nie so beangs raak dat ons ons greep op die werklikheid verloor nie.
  • Moenie al jou aandag op die verloop van die virus toespits nie. Om ’n bal-vir-bal-verslag van die wêreldwye verloop van die pandemie te volg, kan tot geweldige angs lei. Besluit liewer om byvoorbeeld een of twee keer per dag op hoogte van sake te kom en daarmee te volstaan. Onthou, daar is nog ander dinge in die lewe ook wat ons aandag nodig het.
  • As jou gejaagde lewe hierdeur tot stilstand gedwing word, benut die kans om na binne te draai en ’n bietjie te besin en stiller te word.
  • Gee aandag aan jou geliefdes se emosionele toestand. Dra veral sorg dat kinders en bejaardes nie oorval word met die soort inligting wat tot paniek kan lei nie.
  • As jou lewe dalk ’n bietjie leeg is, gebruik die kans om te besin oor waar jy ’n positiewe bydrae kan lewer. Ook wanneer hierdie tyd verby is.
  • As jy ’n ietwat selfsugtige persoon is, gebruik die geleentheid om wyer as jou eie heil te probeer dink. Jou beloning kan groot wees.
  • As jy ’n hoogs sensitiewe persoon (HSP) is, aanvaar dat die emosionele impak van die situasie op jou sterk gaan wees en kyk ekstra mooi na jouself. (Jy kan hier ’n aanduiding van jou sensitiwiteit kry: https://hsperson.com/test/highly-sensitive-test.)
  • Fokus doelbewus op dinge om voor dankbaar te wees. Daar is áltyd iets om voor dankbaar te wees.
  • Gebruik die geleentheid om gedagtigheid (bewustelikheid, “mindfulness”) te beoefen. As jy nie vertroud met die begrip is nie, lees gerus hier: https://mindfulness.org.za.
  • Meditasie hang nou saam met mindfulness. Nee, jy hoef nie ’n Boeddhis te word of jou lyf in onmoontlike posisies te knoop nie. Meditasie is eintlik net ’n manier om uit jou knaende gedagtes te kom en op jou sintuiglike ervaring te fokus. Gereelde meditasie kan help om kalmte en irritasie te verlig. Op YouTube is massas meditasies van verskillende lengtes beskikbaar. Insight Timer is ’n toepassing wat baie goed werk om jou aan te spoor om elke dag ’n tydjie aan meditasie af te staan.
  • Asemhalingsoefeninge is fisiek vir jou goed, omdat jy meer suurstof inneem, maar kan ook wondere vir ’n onstuimige gemoed verrig. Talle oefeninge is op die internet beskikbaar. Die kernbeginsel om angs te verminder, is om jou uitaseming langer as die inaseming te maak. Asem byvoorbeeld vir vier tellings in, hou jou asem vir nog vier tellings in, asem uit vir ses, hou vir twee. Herhaal. Glo my, dit werk!
  • Oefening is een van die heel beste stresontlaaiers wat daar is – enige oefening wat vir jou werk en op lang termyn volhoubaar is. Joga kan baie ontspannend wees. Selfs net ’n paar strekoefeninge bring voordele.
  • Probeer om elke dag (op ’n veilige plek) in die natuur uit te kom, al versorg jy net ’n enkele plant op jou balkon.
  • Musiek – enige musiek wat jou hart bly maak – verlig spanning en bring vreugde. Verskeie nuwe stromingskanale is alreeds beskikbaar. https://www.vulture.com/2020/03/coronavirus-the-metropolitan-opera-to-stream-free-operas.html?utm_campaign=nym&utm_source=fb&utm_medium=s1&fbclid=IwAR1dxV-eFnH-ey1f20k1454JJiGyRmS6aOB26q65bfPZZm1WgPGQHMwmkzQ.
  • Enige vorm van kuns wat tot jou spreek, kan jou nou ekstra baie help. Daar is al reeds wonderlike goed aanlyn beskikbaar. https://www.fastcompany.com/90475447/stuck-at-home-because-of-coronavirus-how-to-get-your-art-and-design-fix-from-your-couch.
  • Dis nou jou kans om vir ontspanning te lees. Maak seker jy lees nie iets wat terneerdrukkend is nie. Lekkerleesboeke is wat ons nou nodig het. Kyk gerus op Facebook by “Kom ons lees weer Afrikaans”. (https://www.facebook.com/groups/46583772414) en Lekkerleesboekrak (https://www.facebook.com/groups/lekkerlees) vir inspirasie. Vir die kinders is daar Afrikaanse boeke by https://www.facebook.com/groups/1435466360108982.
  • Dit mag wees dat hierdie pandemie die wêreldoorlog van ons geslag is. Maar is dit nie wonderlik dat ons almal (hopelik!) aan dieselfde kant veg nie? Konsentreer daarop om jóú deeltjie in hierdie groot veldslag te doen.
  • Dwarsoor die wêreld maak mense tans groot en klein opofferings om die virus te help bekamp. Moenie dink jóú opoffering en ongerief is die belangrikste nie. Oppas ook om na almal se hartseer stories oor ontwrigting en ongerief te luister. Konsentreer op dinge waaraan jy iets kan doen.
  • Probeer om verby jou eie ongerief en vrees (ja, ons is almal bang – erken dit maar) te kyk en die groter prentjie raak te sien. Elkeen van ons kan ’n bydrae lewer om hierdie ding hok te slaan.

Dis bekend dat skoonheid dikwels uit lyding te voorskyn kom. Kom ons verlig mekaar se emosionele lyding op elke denkbare manier en sien saam uit na die groei en verryking wat uit hierdie tyd na vore kan kom.

Lidi de Waal (https://www.facebook.com/kalaharies) sien dit so:

in hierdie tyd van histerie en angs
in hierdie tyd van binnetoe leef
en die buitewêreld uitsluit
laat ons tog probeer
om ons liefde uit te dra en nie ons angs nie
om ons omgee te gee
en nie ons bitterheid nie
ons vreugde te gee en nie ons ellende nie
ons optimisme en nie ons twyfel nie
as jy jou oop liefdevolle hart wys
sal mense en diere
en die hele universe jou goodwill aanvoel
dis hierdie dinge
wat die heelal oplig en voed
as jy ’n verskil wil maak
as jy jou lewe wil laat saakmaak
wys te midde van als wat skeefgeloop het
steeds jou beste kant aan die wêreld.

Lidi se wens is ook my wens vir jou!

 

Sleutelwoorde: , , , , , , , , , ,

Net een kans – slot

ATT00342.jpgComien staan verstom en kyk hoe die motor die figuurtjie in die groen skoolrok rakelings mis en skuins-skuins teen die sypaadjie tot stilstand kom, net ‘n tree of wat van die lamppaal af.

“Mathildie!” Haar stem klap soos ‘n sweep in die stilte. Sy het haar altyd daarop geroem dat sy elke dogter in haar skool se naam ken. Met haar geheue is daar genadiglik toe niks verkeerd nie. Mathildie Hanekom, graad tien, enkelma wat te hard werk, onbetrokke pa, swak motivering, gebrekkige Read the rest of this entry »

 

Sleutelwoorde: , , , , ,

Net een kans – Deel 3

att00303“Jy’t my wragtig gepootjie!”

“Ek is vreeslik jammer.” Hy help haar verleë orent. “Ek wou jou net keer, nie laat val nie.”

Teen haar sin begin sy lag. “Ek neem aan jy wil verder preek?”

“Ja, maar dit sal beter wees oor ‘n koppie koffie.”

Sy kan sowaar nie met ‘n vreemde man by die huis aankom nie. “Jammer, my man slaap nog.”

“Ook afgetree?”

“Ja, meer as ‘n jaar al. En voor jy vra, hy vaar uitstekend. Geniet klaarblyklik elke Read the rest of this entry »

 

Sleutelwoorde: , , , , ,

Net een kans – Deel 2

att00327“Eina!” Haar handpalms brand soos vuur, sy moes natuurlik op die grofste deel van die sypaadjie te lande kom. Maar daar is nie tyd vir selfbejammering nie, Comien is onmiddellik reg om haarself te verdedig. Sy het nie amper veertig jaar in die beroepswêreld oorleef om op haar eerste dag van aftrede skaars honderd meter van haar huis af vermoor te word nie. En dit nog sonder grimering, met haar hare in wanorde. Niemand behalwe Cobus sien haar ooit so nie. As sy dan móét gaan, moet dit ten minste met ‘n tikkie Read the rest of this entry »

 
 

Sleutelwoorde: , , , ,

Net een kans – Deel 1

att00324Dié storie is vir ons grootste gesinstydskrif geskryf toe hulle kort vervolgverhale van ‘n sekere lengte geplaas het. En toe verander hulle beleid net toe dit klaar is. Hier is hy dus vir jou, gratis en verniet. 

Natuurlik is Comien op die kop vyfuur so wakker soos die spreekwoordelike haas. ‘n Goeie veertig jaar se gewoonte word nie sommer so verbreek nie. Sy beplan in elk geval nie om dit ooit te breek nie. Van jongs af het die oggendstond vir haar goud in die mond gehad, sy was nooit van die saans-gousblom-soggens-molshoop Read the rest of this entry »

 

Sleutelwoorde: , , , , ,

Net ‘n mens – uittreksel

NET 'N MENS voorbladDie Paashaas se agterpootjies bring haar by die laagste punt van die siklus: die bekende oomblik van intense berou oor die massa kilojoules wat sy pas verorber het, gevolg deur die wete dat sy by omdraai verby is. Die oomblik wanneer sy weet die skade is reeds gedaan en dis nou maar ‘n kwessie van deurdruk en die sonde afrond. Wat help dit nou sy bêre die blerrie voete en stertjie net om dit later vannag weer te kom uithaal en die bose sirkel van voor af te begin.

Sy lek haar vingers een vir een af en konsentreer op die gevoel van vertroosting, van koestering, die bekende mengsel van verrukking en berou vir die oomblik na agter in haar bewussyn toe gedruk. Sy ken haarself tog, sy weet hoekom sy eet. Vir hierdie paar minute in die skemer bekendheid van haar kombuis kan sy haarself maar net so wel aanvaar. Sy eet wanneer sy spyt is en sy eet wanneer sy Read the rest of this entry »

 

Sleutelwoorde: , , , , , ,

Anderkant  vergeet – Santie van der Merwe

Anderkant vergeetSantie van der Merwe se eerste twee romans (die tweeluik Gelyke kans en Vandat jy weg is), het alreeds getoon dat sy met insig en sensitiwiteit oor volwasse verhoudings binne die huwelik kan skryf. Anderkant vergeet sluit hierby aan, asook ook aan by die huidige neiging om die romantiese hoofkarakters nie meer beeldskone, brandmaer, bloedjong stereotipes te maak nie, maar ouer persone met oorgenoeg foute, vrese en flaters. Anneleen is dan ook nie ‘n volmaakte heldin nie, hoewel Christiaan baie naby aan die volmaakte, betroubare, geduldige man kom wat Anneleen dan ook regtig in haar spesifieke situasie nodig het. (Persoonlik sou ek hom darem ‘n bietjie ongeduldiger verkies het, veral wat die sake van die vlees betref. Nie dat hy homself op sy vrou moes afdwing nie – hy kon darem net ‘n bietjie meer gely het in die proses. Eintlik kon die meer realistiese uitbeelding van sy onvermydelike wroeging en frustrasie die roman Read the rest of this entry »

 

Sleutelwoorde: , , ,