RSS

Category Archives: Afrikaans

Die waarde van ‘n drukkie

Drukkie bewegend.gifEk het – soos seker baie van my tydgenote – nie met drukkies grootgeword nie. Nog minder met openlike verklarings van liefde tussen familie of vriende. Maar wel met die soen-op-die-mond-gewoonte. Nogal ʼn vreemde teenstelling, as mens mooi daaroor dink.

Vandag werk dinge natuurlik meestal andersom. Mondsoene word in my kringe deesdae vir die geliefde gereserveer, of dalk vir ouer familie wat nog in die gewoonte is en dalk kan aanstoot neem as dinge nou skielik verander. Eintlik is dit so ʼn intieme handeling dat ek my amper nie ʼn tyd kan voorstel toe dit algemeen was tussen al wat leef en beef nie. Dink net aan die kieme … J Om nie eens van die snorre en baarde te praat nie. Mens hoef maar net bietjie rond te vra en jy hoor vele stories van kinders wat (vir hulle) grillerige ooms of tantes moes soen. Persoonlik het ek ‘n paar storietjies wat ek dalk nie hier moet deel nie. J Die meeste van hulle behels ‘n skaam dogtertjie en volwasse manlike familielede – of selfs ‘n skaam vrou en manlike familielede.

Deesdae is baie Afrikaanse mense ook entoesiastiese lede van die drukkiekultuur. Self het ek besonder goed – geleidelik oor jare heen – hierby aangepas. Ek dink dit het vir my veral (dalk onbewustelik) gegaan oor die vermyding van einste daardie soenery. Mens het as’t ware iets anders om aan te bied in die plek van die mondsoen. En die feit dat daar soveel omstandighede is waar ‘n drukkie meer kan sê as woorde. Veral in hartseer situasies waar jy eintlik nie woorde het nie, of pynlik bewus is van die ontoereikendheid – en selfs potensiële skadelikheid – van woorde.

Dat aanraking vir die  mens ‘n natuurlike en noodsaaklike ding is, is eintlik heel logies. Ons vel is ons grootste orgaan en ons heel eerste kennismaking met die wêreld geskied via die vel. Navorsing oor die invloed van aanraking of die afwesigheid daarvan op apies en op mensbabas in kinderhuise, is goed bekend. Ek dink niemand sal stry dat dit vir ‘n nuwe ma (en deesdae word die pa’s ook die vryheid gegun) die natuurlikste ding op aarde is om haar baba vas te hou en te vertroetel nie. Borsvoeding pas natuurlik perfek hierby in, maar natuurlik kan ‘n ma ook die baba vashou terwyl hy bottel drink. Dis net soveel makliker om hom te los en solank met iets anders aan te gaan.

Die sosiale norme van samelewings verskil natuurlik, ook wat aanraking betref. Groot dele van die Westerse wêreld het ‘n baie vyandelike omgewing vir spontane aanraking geraak. Alte maklik kan ‘n onskuldige drukkie in die verkeerde konteks as seksueel geïnterpreteer word. Mens hoor van skole in Amerika en ook al in SA waar drukkies verbied is, om onvanpaste vryerasies en ook seksuele molestering of teistering te probeer voorkom.

Baie van ons is dan ook onseker wanneer wat nou eintlik korrek is. Moet ek soen? Moet ek handgee? Moet ek druk? Wangsoene? Hoeveel? Lugsoene? In verskillende kulture en verskillende situasies is die antwoord natuurlik verskillend,

Soen of nie soen nie in verskillende kulture  http://www.iorworld.com/to-kiss-or-not-to-kiss-pages-224.php

http://en.wikipedia.org/wiki/Hug

DrukkieA hug, sometimes in association with a kiss, is a form of nonverbal communication. Depending on culture, context and relationship, a hug can indicate familiarity, love, affection, friendship, brotherhood or sympathy.[1] A hug can indicate support, comfort, and consolation, particularly where words are insufficient. A hug usually demonstrates affection and emotional warmth, sometimes arising from joy or happiness at meeting someone or seeing someone long-absent. A non-reciprocal hug may demonstrate a relational problem. A hug can range from a brief one-second squeeze, with the arms not fully around the partner, to an extended holding. The length of a hug in any situation is socially and culturally determined. In the case of lovers, and occasionally others, the hips may also be pressed together.

Unlike some other types of physical contact, a hug can be practiced publicly and privately without stigma in many countries, religions and cultures, within families, and also across age and gender lines,[citation needed] but is generally an indication that people are familiar with each other. Moving from a handshake (or touch-free) relationship to a hug relationship is a sign of a new friendship[citation needed].
http://af.wikipedia.org/wiki/Drukkie

’n Drukkie is ’n vorm van fisieke intimiteit, waar ’n mens gewoonlik jou arms om die ander persoon se nek, rug of middeltjie vou; indien meer as twee mense betrokke is, staan dit bekend as ’n bondeldrukkie/groepdrukkie (group hug). Soos met ’n soen, oogkontak of ander gebare val ’n drukkie ook onder nieverbale kommunikasie. Afhangende van die kultuur, konteks of verhouding kan ’n drukkie gemeensaamheid, liefde, geneentheid of vriendskaplikheid uitdruk. [1] Die een mens kan die ander ’n drukkie gee om vertroosting, ondersteuning of samehorigheid te bied. ’n Drukkie kan ook ’n uitdrukking van emosionele warmte wees, wat partykeer uit vreugde of geluk vir iemand anders se onthalwe voortspruit. Soms kan drukkies ook romanties van aard wees.

Anders as sekere ander vorme van fisieke intimiteit, waar twee of meer mense gesamentlik betrokke is, kan ’n drukkie in die openbaar en in die privaatheid gegee word sonder enige veroordeling in baie lande, gelowe en kulture, binne gesinsverband of tussen ouderdoms- en geslagsgroepe. Dit bly oor die algemeen ’n aanduiding dat die persone met mekaar bekend is. ’n Onverwagse drukkie kan moontlik beskou word as ’n binnedring van ’n mens se persoonlike ruimte, maar as dit wederkerig en gemoedelik aanvaar word, is dit ’n teken dat dit verwelkom word.

http://www.wikihow.com/Hug

Hugs are a great way to express affection. Hugging shows that you care about a person and that you support that person through good times and bad. However, you want to hug your crush or your lover differently than you hug a friend or family member. Read on for some tips on the best ways to hug the people that you care about very, very much.

http://www.mindbodygreen.com/0-5756/10-Reasons-Why-We-Need-at-Least-8-Hugs-a-Day.html

  1. The nurturing touch of a hug builds trust and a sense of safety. This helps with open and honest communication.

‘n Drukkie op die regte tyd help om vertroue en ‘n gevoel van sekuriteit te bou en  bevorder  kommunikasie.

  1. Hugs can instantly boost oxytocin levels, which heal feelings of loneliness, isolation, and anger.

Daar is heelwat navorsing wat daarop dui dat drukkies allerlei gawe fisieke effekte het, soos om die oksitosien- en serontonienvlakke (belangrike goedvoelhormone) te verhoog. Goeie vlakke hiervan laat ons lekkerder voel en kan help om ‘n donker bui te verdryf of te verlig.

  1. Holding a hug for an extended time lifts one’s serotonin levels, elevating mood and creating happiness.
  2. Hugging boosts self-esteem. From the time we’re born our family’s touch shows us that we’re loved and special. The associations of self-worth and tactile sensations from our early years are still imbedded in our nervous system as adults. The cuddles we received from our Mom and Dad while growing up remain imprinted at a cellular level, and hugs remind us at a somatic level of that. Hugs, therefore, connect us to our ability to self love.

‘n Drukkie is goed vir die selfbeeld. Op ‘n diep vlak voel  mens waarskynlik jy kan darem nie so onwaardig/dom/dik/whatever wees soos jy soms dink as iemand bereid is om jou so aan te raak nie. Ons behou (hopelik) as volwassenes die positiewe assosiasies wat aanraking vir ons as kleintjies ingehou het.

  1. Hugging relaxes muscles. Hugs release tension in the body. Hugs can take away pain; they soothe aches by increasing circulation into the soft tissues.

‘n  Drukkie help mens ontspan, die stywe spiere verslap en die pyne van bv fibromialgie kan blykbaar verbeter.

  1. Hugs teach us how to give and receive. There is equal value in receiving and being receptive to warmth, as to giving and sharing. Hugs educate us how love flows both ways.

Drukkies gee ons praktiese geleentheid vir gee sowel as ontvang. Die uitdeler word net so positief beïnvloed soos die ontvanger.

  1. The energy exchange between the people hugging is an investment in the relationship. It encourages empathy and understanding.

‘n Drukkie op die regte tyd kan wys mens gee regtig om, die betrokke verhouding is vir jou belangrik, die persoon is vir jou van waarde.

Aanraking:

http://drbenkim.com/articles-healing-touch.html

Voordele vir babas, babas in kinderhuise/hospitale, fibromilagia, Alzheimer’s.

http://www.psychologytoday.com/articles/201302/the-power-touch
In fact, when we’re the ones initiating contact, we may reap all the same benefits as those we’re touching. For example, Field’s research has revealed that a person giving a massage experiences as great a reduction in stress hormones as the person on the receiving end. “Studies have shown that a person giving a hug gets just as much benefit as a person being hugged,” she adds.

We begin receiving tactile signals even before birth, as the vibration of our mother’s heartbeat is amplified by amniotic fluid. No wonder then that touch plays a critical role in parent-child relationships from the start: “It’s an essential channel of communication with caregivers for a child,” says San Diego State University School of Communication emeritus professor Peter Andersen, author of Nonverbal Communication: Forms and Functions.

 http://edition.cnn.com/2011/HEALTH/01/05/touching.makes.you.healthier.health/

 

 

 

 

Advertisements
 

Sleutelwoordw: , , ,

Gratis kinderboek teen geweld in vier Suid-Afrikaanse tale!

cover IDEE 1.inddLAPA Uitgewers en die bekroonde skrywer Wendy Maartens het pas aangekondig dat die prenteboek Drie hoera’s vir Denver gratis, en in vier Suid-Afrikaanse tale, in PDF-formaat beskikbaar gestel word as deel van die veldtog 16 dae van aktivisme teen geweld teen vroue en kinders.

Hierdie pragtige, volkleur boek is dus van vandag af gratis beskikbaar in Afrikaans, Engels, Xhosa en Zoeloe. Klik hier: http://bit.ly/2iasRVp – of maak gebruik van die QR-kode (aangeheg) wat gedruk en gefotostateer kan word.

Die belangrike internasionale veldtog, 16 dae van aktivisme, word elke jaar van 25 November tot 10 Desember gehou om bewusmaking te kweek vir die lot van vroue en kinders wat slagoffers van geweld is.

Drie hoera’s vir Denver vertel die aangrypende verhaal van ’n seuntjie genaamd Denver wat baie mooi kan sing, maar begin hakkel nadat sy ma se kêrel by hulle kom bly. Die storie wys op ’n deernisvolle manier hoe dinge uiteindelik beter word nadat Denver die moed bymekaarskraap om sy ma en sy sangjuffrou te vertel dat dinge nie reg is by die huis nie.

Drie hoera’s vir Denver het in 2009 die eerste keer by LAPA Uitgewers verskyn, met illustrasies deur Alida Bothma. Dit is ook in Engels, Xhosa en Zoeloe vertaal. Benewens ’n storie, bevat die boek ook belangrike wenke wat ouers en versorgers kan volg om kinders te bemagtig sodat hulle nie sal stilbly oor mishandeling nie.

* * *

Wendy Maartens is beskikbaar vir onderhoude.

Rig asseblief alle navrae aan Izak de Vries: izakd@lapa.co.za of 021 689 3100.

 

Sleutelwoordw: , , , , , , ,

Nuut van Hans du Plessis: Drie vroue en ‘n meisie

Drie vroue en 'n meisie“Ek het vir prof ’n storie om te skryf.” Só begin Drie vroue en ’n meisie toe die mooie Katryn een middag ná klas ongenooid voor die skryfkunsprofessor se lessenaar kom staan.
Wat volg is soms lig en sexy, maar dié roman belig te gelyke tyd die afgryslike armoede van wit en swart Suid-Afrikaners, asook die klasbeheptheid van die vroeë Afrikanerelite.
Hans du Plessis het die vermoë om die leser te tart met heerlik speelse inligting, net om jou daarna weer bloot te stel aan die ellende van hulle wat nie het nie.
Ons leef nou, in die een-en-twintigste eeu, weer in ’n fase waar die politieke elite hulle vergryp aan die duurste en die beste terwyl die armes gewoon van honger sterf. Du Plessis hou ’n spieël na die verlede op en wys hoe eenders dit was toe die vorige heersersklas net vir hulself gesorg het en niks vir ander omgegee het nie.
Die einde bring hoop en daar is beeldskone verhale ook in die boek, maar uiteindelik is Drie vroue en ’n meisie ’n roman wat ’n diep seer blootlê en geen pleisters vir die wonde bied nie. Armoede se pyn en die elite se argwaan is skynbaar universeel.
Die ingrepe van die kerk en die staat se maatskaplike werkers bring uiteindelik verligting.
Drie vroue en ’n meisie vertel die saga en lotgevalle van drie generasies vroue wat by Katryn se grootjie in die miserabelheid van die delwerye van Miersehoop, wat byna reeds uitgewerk is, begin. Almal wat kom soek het na ’n diamant so groot soos ’n skaapkop, weet teen hierdie tyd die droom is aan ’t sterwe; maar die hoop bly, die hoop bly. Nypende armoede en hoogmoed, onnoselheid en opregtheid vermeng op die harde Noordwes-Hoëveld en verdring só alles wat goed kon wees.
Hieruit groei die verhaal van ’n weeskind wat nie kos of menswaardigheid gegun word nie, laat staan keuses. Daaruit ontvou nog ’n verhaal en daaruit nog een.
Die roman toon sterk ooreenkomste met JM Coetzee se Disgrace, hoewel die storie
gans anders is; daar is ook iets van Herman Charles Bosman te bespeur.
Die Blondine? Hans sê hy wens ook die storie van mooie Katryn en die ou prof is
dalk die reine waarheid. Hoekom dan nie? Hy is mos ’n prof wat fiksie opmaak.

LAPA-persvrystelling

 

 

Sleutelwoordw: , ,

‘n Absolute gunsteling: Soetloop – E. Kotze

Soetloop“’n Stilte volg waarop hulle die vinger nie kan lê nie, maar wat onteenseglik daar is. ‘n Onaantasbare energie soos die suidewind, die gesuis van die see, ‘n laaste asemtog. Die dogters omarm mekaar.

Kattie is nie meer nie. Die boek is toegemaak, die laaste bladsy is gelees.”

So eindig Soetloop, wat heel moontlik E. Kotze se laaste boek kan wees. Sy is alreeds in 1933 gebore; dis ‘n wonderlike genade om op dié rype ouderdom nog so ‘n besondere boek van haar te ontvang.

Opgewekte leesstof is Soetloop nie. Soos al haar boeke word ook hierdie een bevolk deur oudgewerkte, verarmde mense in ‘n wrede landskap. Eenvoudige mense wat worstel om ‘n bestaan uit die harde aarde te maak, kinders wat van kleins af hard werk en met min tevrede moet wees, vrouens (en dikwels mans ook) wat nie veel keuses het nie.

Ons ontmoet vir Claas Prins, of dan Claas Arm, vanweë sy arm wat weens gebrekkige gesondheidsorg vir altyd ‘n las gebly het. Claas, wat gemaklik grootgeword het, maar nou spook om kos op die tafel te kry vir sy groot gesin. Die leser besef gou dat Soetloop dekades gelede afspeel, maar nog nie vir almal verby nie. Dis ‘n ander tyd en ander omstandighede, maar in Suid-Afrika is daar steeds ouers wat spook om groot gesinne te onderhou met gebrekkige middele en geleenthede.

Ons ontmoet vir Ellen, Claas se vrou, wagtend by die “vratterige rietdakhuis” met haar hande onder die ruim-geplooide voorskoot. “Sy sit in die uitgesakte biesiestoel onder die venster, haar hande oor haar geswelde buik gevou, knieë wyd vanmekaar, donker sisrok, wit voorskoot, toegerygde velskoene.” Ook Ellen het vroeër ‘n sagter lewe geken, maar nou bestaan haar dae uit harde werk en sleur en kommer. En nog ‘n kleintjie is op pad.

            “Die ou tante neem oor, gee eers aandag aan Ellen wat swak is, so swak dat sy skaars ‘n mondjievol brandewyn kan sluk. Haar arms val kragteloos weg toe die suigeling aan haar gepresenteer word. Dis ‘n dogtertjie, ‘n lang, slap gedaantetjie wat kermend en met gebalde vuiste die wêreld ingekom het. Uit haar soekende mond kom klageluidjies soos van ‘n diertjie wat te lank sonder kos was.”

So kom Tomasina Prins die wêreld in, die tiende kind van Claas en Ellen. Nog ‘n mond om te voed, nog ‘n lyfie om te klee. “Daar kan dalk nog later iets van kom,” sê haar broer toe hy die kombersie wegtrek.  “Maar sy is nie ‘n lekker babatjie om vas te hou nie. So klein en so kwaai! Sy blaas soos die huiskat, wat die hele petalje van die vuurherd af met spleetoë sit en beskou.” Gou-gou word sy Kattie, na haar liefde vir die kat waarmee sy van kruiptyd af onder die tafel sit.

Soetloop is Kattie se lewensverhaal, maar ook die verhale van die mense om haar.  Dis egter ook die lewensverhaal van almal wat nie outomaties inpas waar hulle gebore is nie, almal wat smag na ‘n beter lewe, na méér. Op ‘n stadium lyk dit of Kattie daardie beter lewe gaan vind. Maar op die ou end het sy ook maar nie regtig ‘n keuse nie, soos baie vroue in baie kulture vandag steeds min keuses het.

Soetloop is ook die storie van vergange tye en ‘n leefwyse wat binnekort nog net in bronne soos Kotze se kosbare boeke gaan bestaan. Tye verander, mense verander, omstandighede verander. Vandag se jonges het oor die algemeen meer keuses en meestal gryp hulle dit gretig aan. Maar dikwels is daar dinge wat dieselfde bly. Wanneer armoede by die deur uitgaan, bly daar soms die ander armoede agter – die stiltes, die onbeholpe kommunikasie, die onvermoë om liefde te bewys. Ook hierdie waarheid vind neerslag in Kattie se verhaal.

Ja, dis nie ‘n vrolike storie nie. Dis ‘n storie wat mens met weemoed vul. Maar die storie is so eg, die karakters so menslik en die taal so lieflik dat mens nie kan ophou lees nie. Elke woord is met oorleg gekies en op die beste plek staangemaak. Elke beskrywing van die leefwyse, die harde werk wat die mense se lewens vul, die klein vreugdes en die groot verdriet, bly die leser by.

Soos in al Kotze se boek is die landskap altyd daar, soos ‘n karakter in eie reg: die Weskus, die veld en die see. Die skoonheid en die wreedheid van die natuur is onderliggend aan die lewe van die karakters wat Kotze se stories bevolk. Die Weskus vorm die mense, brei hulle, breek hulle soms. Individue gaan verby, geslagte gaan verby, maar die landskap bly staan. Dit word wel deur die mens verander, maar in vele opsigte is dit ‘n tydlose gebied wat hom nie laat regeer nie.

As jy hou van menslike, egte stories, lees vir Soetloop. As jy Afrikaans wil hoor sing, lees vir Soetloop. As jy nie Kotze se werk ken nie en wonder of jy dit moet aanpak, doen dit – en word verras en verryk.

 

 

 
 

Sleutelwoordw: , , , ,

Foto

Waardeer vs waardeur

Waardeer

 
3 Kommentaar

Posted by op 27/09/2017 in Afrikaans, Skryf, Uncategorized

 

Sleutelwoordw: , , ,

Foto

Aanspreek!

Aanspreek

 
Lewer kommentaar

Posted by op 26/09/2017 in Afrikaans, Skryf

 

Sleutelwoordw: , , ,