RSS

Tag Archives: Afrikaans

Kortverhaal deur Tinus Viviers: Dag van die e-pos

e-posElmien lees haar verhaal deur, stoor dit dan met ʼn sug. Sy gaan dit nie eers instuur nie; dit sal waarskynlik soos die ander net teruggestuur word. Of die karakters gaan nie rond wees nie, of dit gaan te kompleks wees na die keurder se smaak. Sy staan op en maak ‘n beker tee, gaan sit lusteloos op haar woonstel se balkon en kyk na die blou skynsel van die Papegaaiberg. Nou sonder enige direkte sonstrale daarop. Sy proe aan die tee. Dis lekker, maar sou beter gesmaak het met geselskap, maar waar kry sy dit? Haar vriende het so te sê almal saam met JJ verdwyn. Haar oë fokus op ʼn donker kol onder een van die pie ke. Dan verbeel sy haar dis ʼn groot gat en wonder hoe dit sal voel om in die donker daarin af te sak. Sy sal ook graag wil weet of haar siel dan sal rus, maar skrik dadelik vir haar gedagtes. Sy sal iets daaraan moet doen anders beland sy weer in dieselfde groef as agtien Read the rest of this entry »

Advertisements
 

Sleutelwoordw: , ,

Depressie: Is oorwinning vir almal moontlik?

bHulle sê mos mens kan jou vriende kies, maar nie jou familie nie. Hulle moet jy maar aanvaar en die beste van die saak maak. As jy gelukkig is, kan hulle ook jou vriende wees. Indien nie, kan jy óf die bande verbreek en jou lewe lank skuldig voel (en baie goeie dinge misloop), óf jou mense aanvaar soos hulle is en leer liefkry soos hulle is.
Depressie is vir party van ons soos daardie spreekwoordelike broer in die tronk. Niemand kies dit nie. Maar ontslae raak? Nie so maklik nie.

Natuurlik is daar die gelukkiges wat depressief raak, die regte medikasie kry en siedaar – binne ‘n paar maande is alles weer reg en die monster vir ewig oorwin. Vir baie  mense het depressie egter ‘n lewenswyse geword.

Nou het jy – soos met alles in die lewe – verskeie keuses. Dra jy dit alleen of deel jy dit met spesiale mense? Aanvaar jy dit, drink jou pille en gaan voort met jou lewe, so goed soos jy kan? En as dit sleg gaan, vat jy dit maar en hoop vir beter dae vorentoe? Bly jy in ontkenning en elke dan en wan los jy weer die pille – en beland mettertyd weer in die put? Of bly veg jy daarteen? Is jy hatig en woedend oor jou lot? Word jy ‘n onaangename mens? (Dis hoeka nie moeilik om onaangenaam te wees as jy depressief voel nie.) Of omarm jy jou ellende, word jy ‘n smartvraat wat tydig en ontydig vir almal vertel hoe ellendig jou lewe is? Probeer jy jou lot blymoedig dra en steek vir almal weg hoe swaar jy eintlik kry?

Êrens tussen hierdie uiterstes lê die opsie wat vir my die sinvolste is. Hierdie opsie het twee elemente wat na teenoorgesteldes kan lyk: aanvaarding en aanval (LW. aanval en nie verdediging nie.)

Aanvaarding hoef definitief nie oorgawe te wees nie. Nee, gaan lê gaan ons nie. Aanvaarding kan bloot ‘n verstandsbesluit behels dat hierdie ding waarskynlik nie uit sy eie gaan weggaan nie en dat skop en skree nie gaan help nie. Hieruit vloei voort dat jy kan aanvaar, maar aanhou veg. En dan kan jy begin slim veg. Geen krisisbestuur meer nie, nie net vure doodslaan wanneer dit sleg gaan nie. Nie blote verdediging nie, maar aanval. Nou kan jy planne begin maak, jou strategie vir die aanval uitwerk. En as jy jou strategie verfyn volgens jou eie behoeftes en getrou daarby hou, kan jy voluit en vredig leef ten spyte van depressie.

Bitter min van ons in die greep van ware depressie (nie net ‘n blou of selfs swart bui nie), is egter tot aanval in staat. Hieruit vloei voort dat ons moet veg solank dit goed (of relatief goed)  met ons gaan. Ja, ek weet, mens is geneig om wanneer dit goed gaan, maar net dankbaar jou lewe te lei en te (probeer) vergeet van depressie. Dis egter juis dan dat hy jou so maklik weer ongemerk bekruip en voor jy jou kom kry, is jy weer terug in die gat.

Ek reken die kuns is dus om te probeer proaktief wees wanneer die oukei gaan. Vir elke persoon sal dit ‘n unieke reis wees. Ons is individue met verskillende swak- en sterkpunte, verskillende behoeftes. Dikwels weet ons nie eens wat hulle is nie. Depressie kan die begin wees van ‘n reis na selfontdekking, want sonder kennis oor jouself kan jy nie doeltreffend veg nie.

Gaan dit vandag oukei? Komaan, dan is dit die kans vir planne maak. Wat kan jy doen om daardie afwaartse skuif te voorkom? Die pille wat jy so graag wil los, dalk maar aanhou drink? Dalk maar aanhou gaan na die duur terapeut? Gesonder eet? Begin stap? Werk aan jou tydsbestuur en streshantering? Of iets heeltemal anders wat vir jou van toepassing is?

Gaan dit op die oomblik maar sleg? Dan is dit die tyd vir krisisbestuur, vir verdediging. Medikasie, terapie en oefening, die towerkombinasie. En sodra jy jou kop kan lig, begin jy aan die aanval beplan.

Nee, aanvaar beteken nie oorgee nie. Aanvaar beteken inderdaad om jou vyand te leer ken en jou planne reg te kry. En dan uit te voer.

 

 

 

Sleutelwoordw: , , , ,

Wenners van LAPA se Jeugromankompetisie 2017 aangewys

ToastTwee gesoute gunstelinge, ’n opwindende nuwe stem wat deur die ATKV-Skryfskool geslyp is… dus drie wenverhale wat jong lesers se asem gaan wegslaan.

Die wenners van LAPA se Jeugromankompetisie vir 2017 is pas bekend gemaak, en aanhangers van dié genre kan uitsien na drie uitsonderlike wenverhale wat later vanjaar die rakke gaan tref.

Die eerste plek gaan vanjaar aan Jan Vermeulen vir Oopmond, die verhaal van Madelaine Taaibosch wat sewe maande ná haar hartoorplanting begin vermoed die nuwe hart wat in haar borskas klop, is ’n gebroke hart. Hoewel die dokters haar verseker daar is niks met die skenkerhart verkeerd nie, begin sy vreemde dinge sien – dinge uit die verlede en in die toekoms. Die skrywer vervleg verskillende intriges meesterlik in ’n storie wat wys hoe harte mekaar selfs oor eeue heen kan vind. Vermeulen was ook in 2015 die wenner van hierdie kompetisie met Asem, en is voorheen al twee maal met die Sanlamprys (goud in 2000 en silwer in 2017), die M.E.R.-prys, die Scheepersprys en ’n ATKV-kinderboektoekenning bekroon. In Maart verskyn Vermeulen se krimi, Die vyfde Aspoester, ook by Read the rest of this entry »

 

Sleutelwoordw: , , , , , , , , ,

2017: Die oppe en die affe

Sommer ‘n klompie random gedagtes, in geen spesifieke volgorde nie. Net vir ingeval dit vir iemand iets kan beteken, nie om te wys hoe oulik ek is nie. Want ek is nie. Ek is ‘n soekende siel wat hard probeer sin maak uit die lewe.

  • My alreeds leë nes het emosioneel gesproke nog leër geword. Dit was miskien die moeilikste ding van die jaar. ‘n Troue plus ‘n tesis het sy tol geëis. Maar ek is vasberade om nie ‘n needy ma te wees nie. Al bars dit.
  • Twee familielede ‘n maand uitmekaar verloor. Albei skokkend onverwags. Intens bewus van verganklikheid en die tydelikheid van alles en almal.
  • Die gevaar van selfbejammering deeglik besef. Siestog, arme ek sonder kleinkinders – en met geen kind in die land nie. Maklikste manier om jouself die afgrond in te stuur.
  • Die krag van dankbaarheid. Al moet jy dit forseer. Tree vir tree soggens terwyl die lyf én die gees nog in die bed wil lê en hulself jammer kry: Dan-kie-dan-kie-dan-kie …
  • Die gevoel van buite beheer wees wat angs meebring. Skrikwekkend.
  • Die genade van die regte medikasie.
  • Die genade om te sien my besluit om voorlopig op romanses te konsentreer, was die Romanse in Rock_low reskorrekte een. Die skryf en publikasie van ‘n paar plesierige liefdesverhaaltjies met lieflike, feilbare helde (feilbaar, maar steeds beeldskoon).
  • Die geleentheid van Lapa om verskillende lengtes verhale te skryf (novelle vir tydskrif, kort romanse vir Romanza Singles en lang SuperRomanza). Dit kom neer daarop om teen verskillende tempo’s elke keer die held en heldin GELOOFWAARDIG by mekaar uit te bring. Jy kan nie die storie bloot vroeër of later afsny nie. Die storie moet sy natuurlike loop neem en tot ‘n bevredigende einde kom teen die regte woordtelling. Nie so maklik nie.
  • Die voorreg om elke keer ‘n lieflike held te skep, heerlik op hom verlief te raak – en te weet my ware held is steeds fiks en gesond en kom saans steeds getrou huis toe.
  • Die lekkerte van ‘n bundeltjie met drie van my ouer romanses in een.
  • My geliefde Springsteen het voortgegaan om nuwe uitdagings die hoof te bied en 2013 Heroes 2.jpgmy te inspireer. Die grasie waarmee hy sy solo-vertonings op Broadway hanteer het my laat voel ek kan dan seker my ou klein stappies vorentoe ook aangryp.
  • Een hiervan was die optree as onderhoudsvoerder by ‘n ander skrywer se boekbekendstelling. En volgende jaar dieselfde by die Woordfees. Met ‘n manlike skrywer wat ek nie persoonlik ken nie.
  • ‘n Paar keer se wegsink in die dieptes van depressie. En genadiglik elke keer weer die opstaan en gryp na die lig. Mens leer die lig regtig, egtig waardeer.
  • Die skokkende effek wat die selfdood van Dana Snyman se verloofde op my gehad het. (Ek ken nie vir hom of haar persoonlik nie, maar ek ken sy skryfwerk goed.) Dit het my laat wonder oor die effek van ander mense se selfdood op depressievegters in die algemeen. Ek vermoed dit word heeltemal onderskat.
  • My leesprojek in die hospitaal het ‘n paar oppe en heelwat affe gehad. Dis nie so maklik om tweeuur op ‘n somermiddag aan te tree as niemand jou kontroleer nie, niemand jou toejuig nie en niemand ekstaties reageer op jou storietjie nie. (Die kinders is dikwels so getraumatiseer dat hulle min reaksie toon.) ‘n Blinkigheidjie in die ogies, ‘n skelm glimlag is dikwels my enigste beloning. Maar dan is daar die enetjie wat skaterlag vir die storie en die enetjie wie se ma entoesiasties vir hom die Xhosa-woorde sê as ek die prentjies wys.
  • ‘n Klein stukkie van die wêreld in ‘n staatshospitaal het voor my oopgegaan. Dis ‘n harde wêreld met baie moeë ma’s wat dae en weke langs hul kinders se bed omwag op die wiele om stadig te draai. Sonder iets om te doen, dikwels sonder enige ondersteuningsisteem.
  • My en ‘n vriendin se voorleesprojek by twee speelskole in die township het gemengde vreugde gebring. Die kinders is versorg en vrolik en gretig vir stories. Maar o, vandag se kiddies is woelig!
  • My werk met graad R-kleintjies wat agter is, het my hart gebreek. En my die gesig van ‘n skool in die township gewys. Daar is goeie en slegte kante aan daardie gesig. Daar is veral baie blink ogies wat aandag soek, liefde soek, stimulasie soek. Daar is talle kleintjies wat net met intensiewe begeleiding (miskien) suksesvol deur hulle skooljare gaan kom. Ek is glad nie seker ek het ‘n betekenisvolle verskil gemaak nie. Maar ten minste het hulle ‘n uur per week se liefdevolle aandag en stimulasie gekry, al is dit ‘n druppel in ‘n groot, groot see.

AS JY IN DIE PAARL WOON EN NET DIE KLEINSTE BEGEERTE HET OM IEWERS VIR ‘N KIND IETS TE BETEKEN, KONTAK MY ASB. OOR HIERDIE VRYWILLIGERSWERK. Hoe meer ons is, hoe ‘n groter verskil kan ons maak.

  • My betrokkenheid by Paarl Homeless Cats het nog ‘n nuwe wêreld vir my oopgemaak. Ja, daar is mense wat hulle tyd (en geld) opoffer om katte wat niemand wil hê nie, te versorg, met moeite te vang en te laat steriliseer. Daar is mense wat wilde babakatte foster en makmaak en vir hulle huise soek. Daar is goeie siele by besighede wat rondloperkatte voer en ons kontak vir die vang en die steri. Ja, daar is ‘n veearts wat dikwels ‘n Saterdag opoffer om katte teen die minimumkoste te “doen.”
  • Onvermydelik het ek ontdek my hart het plek vir nog katte. Die huis en die erf ook. IMG-20171201-WA0017.jpgDie swart-en-wit orkaantjie het ek uitgesoek en makgespeel. Die tabby-en-wit lady wat letterlik op death row was, het eenvoudig net weer en weer oor ons pad gekom. Ons kan steeds nie glo niemand wou haar hê nie.
  • In Junie was daar die afskeid van ons geliefde Hilde. Amper tien jaar se lief en leed. Henri arboretumVyf jaar se saamleef met die wete van die onvermydelike einde. Die afskeid – die prys van die liefde. (En die professionele deernis van die veearts en sy mense.)
  • ‘n Maandlange reis deur Australië aan die sy van (of eintlik so ‘n tree of twee agter) 20170702_145039.jpgmy onvermoeibare, rotsvaste, kalm man. Ja, dis ‘n vreeslike vervelige land. Maar dis ook vol skoonheid en lieflike mense. Dit was vermoeiend, maar kosbaar. (En die storie van die tand het reeds sy weg gevind in twee publikasies.)
  • Die insluit van my storie Nagmusiek in ‘n bundel met kortverhale uit rooirose het my nie ryk gemaak nie, maar baie plesier verskaf. Die dagboek van LAPA met twee (baie kort!) aanhalings van my werk, was ook ‘n lekker verrassing.
  • En toe kom die liewe Lea. Vermoedelik tien jaar oud, gewoond aan min aandag en IMG-20171223-WA0003.jpgstimulasie en liefde, sag en gedwee. En sy vee ons voete onder ons uit. Sy floreer – en ons floreer. Sy mag dalk selfs die hoogtepunt van die jaar wees.
  • Die konsep van rou kos vir jou hond kom toe onverwags weer oor my pad, na ek tien jaar gelede al daarvan oortuig was, maar nie kans gesien het vir die moeite en die gemors nie. Nou eet Lea Doggobone se voorafbereide, gebalanseerde rou kos. En sy floreer. En dis goedkoper as die veeartskos wat ek die laaste tyd vir Hilde gegee het en waarop ek nie regtig enige verbetering gesien het nie.
  • Saam met Lea en die katte het die wete gekom dat ek nie reg is vir afskaal en kleiner gaan nie. Of die lyf gaan byhou, sal ons maar moet sien. Maar die gees floreer.
  • En dan was dit natuurlik die jaar van die droogte. As Karoo-kind is die konsep om spaarsaam met water te werk, nie vir my vreemd nie. Maar nou funksioneer ons op ‘n heel ander vlak. Elke druppel tel. En ons kom agter mens kan baie goed so leef. Die skrikwekkende situasie het ook sy positiewe kant: dankbaarheid vir wat ons nog altyd as vanselfsprekend aanvaar het, ‘n nuwe bewustheid van die broosheid van ons aarde en hoe ons haar verniel.

Nou is ek moeg. Daar was nog kleiner vreugdes en smarte. Maar my oorheersende ervaring is een van dankbaarheid en die gevoel dat die winste tog meer was as die verliese.

 

Sleutelwoordw: ,

Gratis kinderboek teen geweld in vier Suid-Afrikaanse tale!

cover IDEE 1.inddLAPA Uitgewers en die bekroonde skrywer Wendy Maartens het pas aangekondig dat die prenteboek Drie hoera’s vir Denver gratis, en in vier Suid-Afrikaanse tale, in PDF-formaat beskikbaar gestel word as deel van die veldtog 16 dae van aktivisme teen geweld teen vroue en kinders.

Hierdie pragtige, volkleur boek is dus van vandag af gratis beskikbaar in Afrikaans, Engels, Xhosa en Zoeloe. Klik hier: http://bit.ly/2iasRVp – of maak gebruik van die QR-kode (aangeheg) wat gedruk en gefotostateer kan word.

Die belangrike internasionale veldtog, 16 dae van aktivisme, word elke jaar van 25 November tot 10 Desember gehou om bewusmaking te kweek vir die lot van vroue en kinders wat slagoffers van geweld is.

Drie hoera’s vir Denver vertel die aangrypende verhaal van ’n seuntjie genaamd Denver wat baie mooi kan sing, maar begin hakkel nadat sy ma se kêrel by hulle kom bly. Die storie wys op ’n deernisvolle manier hoe dinge uiteindelik beter word nadat Denver die moed bymekaarskraap om sy ma en sy sangjuffrou te vertel dat dinge nie reg is by die huis nie.

Drie hoera’s vir Denver het in 2009 die eerste keer by LAPA Uitgewers verskyn, met illustrasies deur Alida Bothma. Dit is ook in Engels, Xhosa en Zoeloe vertaal. Benewens ’n storie, bevat die boek ook belangrike wenke wat ouers en versorgers kan volg om kinders te bemagtig sodat hulle nie sal stilbly oor mishandeling nie.

* * *

Wendy Maartens is beskikbaar vir onderhoude.

Rig asseblief alle navrae aan Izak de Vries: izakd@lapa.co.za of 021 689 3100.

 

Sleutelwoordw: , , , , , , ,

Nuut van Hans du Plessis: Drie vroue en ‘n meisie

Drie vroue en 'n meisie“Ek het vir prof ’n storie om te skryf.” Só begin Drie vroue en ’n meisie toe die mooie Katryn een middag ná klas ongenooid voor die skryfkunsprofessor se lessenaar kom staan.
Wat volg is soms lig en sexy, maar dié roman belig te gelyke tyd die afgryslike armoede van wit en swart Suid-Afrikaners, asook die klasbeheptheid van die vroeë Afrikanerelite.
Hans du Plessis het die vermoë om die leser te tart met heerlik speelse inligting, net om jou daarna weer bloot te stel aan die ellende van hulle wat nie het nie.
Ons leef nou, in die een-en-twintigste eeu, weer in ’n fase waar die politieke elite hulle vergryp aan die duurste en die beste terwyl die armes gewoon van honger sterf. Du Plessis hou ’n spieël na die verlede op en wys hoe eenders dit was toe die vorige heersersklas net vir hulself gesorg het en niks vir ander omgegee het nie.
Die einde bring hoop en daar is beeldskone verhale ook in die boek, maar uiteindelik is Drie vroue en ’n meisie ’n roman wat ’n diep seer blootlê en geen pleisters vir die wonde bied nie. Armoede se pyn en die elite se argwaan is skynbaar universeel.
Die ingrepe van die kerk en die staat se maatskaplike werkers bring uiteindelik verligting.
Drie vroue en ’n meisie vertel die saga en lotgevalle van drie generasies vroue wat by Katryn se grootjie in die miserabelheid van die delwerye van Miersehoop, wat byna reeds uitgewerk is, begin. Almal wat kom soek het na ’n diamant so groot soos ’n skaapkop, weet teen hierdie tyd die droom is aan ’t sterwe; maar die hoop bly, die hoop bly. Nypende armoede en hoogmoed, onnoselheid en opregtheid vermeng op die harde Noordwes-Hoëveld en verdring só alles wat goed kon wees.
Hieruit groei die verhaal van ’n weeskind wat nie kos of menswaardigheid gegun word nie, laat staan keuses. Daaruit ontvou nog ’n verhaal en daaruit nog een.
Die roman toon sterk ooreenkomste met JM Coetzee se Disgrace, hoewel die storie
gans anders is; daar is ook iets van Herman Charles Bosman te bespeur.
Die Blondine? Hans sê hy wens ook die storie van mooie Katryn en die ou prof is
dalk die reine waarheid. Hoekom dan nie? Hy is mos ’n prof wat fiksie opmaak.

LAPA-persvrystelling

 

 

Sleutelwoordw: , ,

‘n Absolute gunsteling: Soetloop – E. Kotze

Soetloop“’n Stilte volg waarop hulle die vinger nie kan lê nie, maar wat onteenseglik daar is. ‘n Onaantasbare energie soos die suidewind, die gesuis van die see, ‘n laaste asemtog. Die dogters omarm mekaar.

Kattie is nie meer nie. Die boek is toegemaak, die laaste bladsy is gelees.”

So eindig Soetloop, wat heel moontlik E. Kotze se laaste boek kan wees. Sy is alreeds in 1933 gebore; dis ‘n wonderlike genade om op dié rype ouderdom nog so ‘n besondere boek van haar te ontvang.

Opgewekte leesstof is Soetloop nie. Soos al haar boeke word ook hierdie een bevolk deur oudgewerkte, verarmde mense in ‘n wrede landskap. Eenvoudige mense wat worstel om ‘n bestaan uit die harde aarde te maak, kinders wat van kleins af hard werk en met min tevrede moet wees, vrouens (en dikwels mans ook) wat nie veel Read the rest of this entry »

 
 

Sleutelwoordw: , , , ,